Galatasaray Spor Kulübü || formatı tüm

Galatasaray Spor Kulubü, merkezi İstanbul’da olan, özellikle futbol şubesiyle ünlü, Türk spor kulübüdür.

1905 yılında Ali Sami Yen ve bazı arkadaşları tarafından, öğrenci oldukları Galatasaray Lisesi’nde kurulan kulüp, futbol branşında şu ana kadar 16 kez Türkiye Ligi şampiyonu olmuş; 2000 yılında da UEFA Kupası ve Süper Kupa’yı kazanmıştır. Galatasaray ayrıca Uluslararası Futbol Tarihi ve İstatistikleri Federasyonu (International Federation of Football History & Statistics) tarafından yapılan istatistik çalışmasında, 2001 Ocak ayında “Dünyanın en iyi futbol kulüpleri” sıralamasında 1. sıraya yükselmiş ve dünyadaki seçkin futbol kulüpleri arasındaki yerini almıştır.

Galatasaray UEFA Kupası’nı yenilmeden ve Şampiyonlar Ligi gruplarını 3. olarak bitirip kazanan tek takımdır. 1999-2000 yılında, UEFA Kupası finalinde İngiltere’nin Arsenal kulübünü penaltılarla yenerek, bir Avrupa Kupası kazanan ilk ve tek Türk futbol kulübü olmuştur. Galatasaray aynı yıl; Super Kupa’yı da Real Madrid’i 2-1 yenerek kazanmıştır. Avrupa’da en fazla başarı yakalamış Türk takımı olan Galatasaray’ın Avrupalı rakiplerine oranla mütevazı olarak görülen kadrosuyla kazandığı UEFA Kupası ve Süper Kupa dünyada büyük bir başarı olarak görülmüş, böylece Galatasaray adı tüm dünya tarafından tanınan bir marka hâline gelmiş ve kulüp dünya çapında büyük bir taraftar topluluğu kazanmıştır.

Ali Sami Yen Stadı’nın yerine, yapılan anlaşma gereği Seyran Tepe’ye 49 yıllığına Galatasaray’a kiralanan bir stat yapılacaktır. Stadyumun ismi yine “Ali Sami Yen” olacaktır. Stadyum tamamlandığında çatısı açılıp-kapanabilir 52.000 kişilik kapasitesiyle, Avrupa’nın en modern 5 futbol tesisinden biri olacaktır. Galatasaray’ın futbol karşılaşmalarını 2009-10 sezonunda itibaren burada yapacağı öngörülmektedir. Stadyumdan yıllık en az 35 Milyon USD gelir beklenmektedir. Stadyumun yapımını TOKİ üstlenmiştir. Stadın ihalesi 19 Temmuz 2007 tarihinde Ankara’da yapılmıştır. Nurol İnşaat, Cengiz İnşaat, Eren Talu Mimarlık, Mesa İnşaat ve Bozoğlu İnşaat firmalarının sunduğu teklifler ihale şartnamesindeki kriterlere uygun bulunarak incelenmek üzere kabul edilmiştir.
İhaleyi 24 Eylül 2007 günü Eren Talu-Alke Ortak Girişim Grubu almıştır.

Contents


Tarihi


Kuruluşu

Galatasaray 1905 yılının sonbaharında; Galatasaray Lisesi öğrencileri tarafından bir futbol kulübü olarak kurulur, ancak daha öncesinde de Galatasaray Lisesi’nde diğer sporlar da yapılmaktaydı.

II. Beyazıt tarafından 1482′de kurulan mektep; adını kurulduğu bölgeden almaktadır. Ancak Hürrem Sultan tarafından Kanuni Sultan Süleyman öldükten sonra kapattırılan okul; Lale Devri öncesinde tekrar açılmış ve sonrasında tekrar kapattırılmış; en son da Osmanlı İmparatorluğu’nda Sultan Abdülaziz döneminde 1 Eylül 1868′de tekrar açılmıştır. Bu dönemde; Beden Eğitimi dersi jimnastikçi Monsieur Curel tarafından modern aletlerle verilmektedir. 1870 yılında Kâğıthane’de bir idman bayramı düzenlenir. Başarılı sporcular çeşitli madalyalar kazanır ve öğrencilere kuzulu pilav verilir. Gelecekte de bu gelenek yerini; Galatasaray Pilavı’na bırakacaktır.

Monsieur Curel’den sonra; Monsieur Moiroux, Signor Martinetti, Stangali de jimnastik, atletizm, yüzme, kürek vb. sporları ilk defa başlatmış olurlar. Faik Üstünidman önderliğinde; izcilik, tenis ve hokey gibi sporları da öğrenen öğrenciler; yine Üstünidman’ın desteklemesi ile futbol ile tanışır. Ancak; bu dönemde futbolun kurallarını tanımazlar.

1901′de İstanbul’da yaşayan James Lafontaine ve Horace Armitage isimli iki İngiliz; yabancılardan oluşan Kadıköy Futbol Kulübü’nü kurarlar; ancak anlaşmazlıklar sonrasında da 1903′de Moda Kulubü’nü kurarlar. Strugglers, Elpis ve Imogen’in de birleşimiyle; İstanbul Futbol Birliği’nin kurulması ardından; Papazın Çayırı denen yerde Union Club-İttihat Spor sahası olarak karşılaşmalara başlamışlardır.

Bu dönemde futbol yabancılar tarafından İstanbul’da oynanmaktadır; ve bu konuda Galatasaray Lisesi öğrencileri bir girişimde bulunur. 1 Ekim 1905 tarihinde; Mehmet Ata Bey’in dersi sırasında arkadaşlarıyla konuşan Ali Sami Yen; bir futbol kulübü kurmaya karar verir. Asım Sonumut, Reşat Şirvani, Refik Cevdet Kalpakçıoğlu, Abidin Daver ve Kamil Bey’in de ortaklığıyla; Refik Cevdet Kalpakçıoğlu asbaşkanlığında kulüp kurulur.

Bu dönemde oyunculardan her hafta birer kuruş toplanır, başkan Ali Sami Yen de futbol topuyla ilgilenirdi. Hatta domuz yağı ile temizlenen futbol topu hasar görünce; Ali Sami Yen ayakkabasının bir parçasını keserek yama yapmıştır. Cevdet Kalpakçıoğlu da formaları yıkardı. Kulübün ilk isminin Gloria ya da Audace koyulması istenmiştir; ancak takımın oynadığı ilk maçında Rum rakibini 2-0 yenerken seyircilerin onlardan “Galata Sarayı efendileri” diye söz etmesiyle bugünkü isim doğmuştur. Ali Sami Yen tarafından söylenen bir söz; Galatasaray Spor Kulübü’nün kuruluş ve varoluş amacını belirleyecektir:


Başkanları


Galatasaray Amblemi

thumb|100px|Eski Türkçe şekli ile GS amblemi.Günümüzde yaygın olarak bilinen Galatasaray ambleminin aksine, ilk amblem ağzında futbol topu taşıyan kanatları gerili bir kartalı içeriyordu. Ancak Galatasaray Lisesi öğrencilerinden 333 Şevki Ege tarafından çizilen bu kompozisyon benimsenmeyince kenara itildi. Bugünkü amblem ise 1923 yılında yine lise öğrencilerinden 74 Ayetullah Emin tarafından çizilmiştir. Yeni çizim, geometrik çizgilerin uyumlu kullanılmasıyla içiçe geçmiş sarı-kırmızı renklerde “GS” harflerini içermektedir. İlk olarak Ayetullah Emin ve Şinasi Şahingiray tarafından çıkarılan haftalık bir mecmuada kullanılan bu kompozisyon, çok beğenilir. Bunun üzerine resmi amblem olarak kabul edilmesi için teklif yapılır. Teklif alkışlar arasında ittifakla kabul olunur.

İşte bu amblem o günlerde mektup kağıtlarına, zarflara ve lise ceketlerine işlenmeye başlar ve günümüze kadar gelir.<ref>GS Amblemi nasıl doğdu? - Galatasaray Resmi Sitesi</ref>


Renkleri

Galatasaray’ın ilk renkleri kırmızı - beyaz’dır. Ancak Osmanlı İmparatorluğu’nun giderek yükselen bir Türkçülük hareketinden korkması ile; bu renklerin kullanılması yasaklanır. Bunun üzerine; Ali Sami Yen’in deyimiyle bir çok dükkân gezilerek “vişneye çalan koyuca tatlı bir kırmızı” ve “içinde turuncudan iz taşıyan tok bir sarı” renkleri Galatasaray ile buluşur. Bunun yanı sıra; kuruculardan Bekir Sıtkı Bircan da; Gül Baba’nın II. Bayezit’e verdiği sarı kırmızı güllerden esinlendiğini söyler.


Taraftarı


ultrAslan

Dünyanın en büyük Galatasaray taraftar grubudur.. [1]


Uluslararası Başarıları

Sezon Derece Teknik Direktör Not
15px Süper Kupa (1)
2000 Şampiyon Mircea Lucescu Real Madrid karşısında 1-1 eşitlikten sonra altın gol uygulamasıyla kazanmıştır
15px Şampiyonlar Ligi
1962-63 Çeyrek Final Gündüz Kılıç AC Milan tarafından 1-3 İstanbul’da, 0-5 İtalya’daki sonuçlarla elendi
1969-70 Çeyrek Final Toma Kaleperoviç Legia Varşova tarafından 1-1 İstanbul’da, 0-2 Polonya’daki sonuçlarla elendi
1988-89 Yarı Final Mustafa Denizli Steaua Bükreş tarafından 1-1 İstanbul’da, 0-4 Romanya’daki sonuçlarla elendi
1993-94 İlk Sekiz Rainer Hollmann Manchester United’ı 3-3 ve 0-0′lık skorlarla eledi
2000-01 Çeyrek Final Mircea Lucescu Real Madrid tarafıdan 3-2 İstanbul’da, 0-3 İspanya’daki sonuçlarla elendi
15px UEFA Kupası (1)
1999-00 Şampiyon Fatih Terim Arsenal karşısında 0-0 eşitlikten sonra penaltılarla 4-1 kazandı.
15px Kupa Galipleri Kupası
1991-92 Çeyrek Final Mustafa Denizli Werder Bremen tarafından 2-1 Almanya’da, 0-0 İstanbul’daki sonuçlarla elendi


Şampiyonlar Ligi

thumb|Şampiyonlar Ligi maçlarına taraftarlar büyük ilgi göstermektedir.Galatasaray, formatı 1993 yılında değişerek Şampiyonlar Ligi adını alan turnuvaya on defa, eski adıyla Şampiyon Kulüpler Kupasına ise dokuz defa katılmış, toplamda 19 kere Avrupanın en prestijli kupası için yarışmıştır.

Galatasaray bu turnuvanın çeşitli turlarında toplam 131 maça <ref>UEFA.com Galatasaray SK</ref> çıkmıştır. 2007 yılında UEFA tarafından çıkarılan resmi şampiyonlar ligi dergisinde, turnuvanın başladığı 1959′dan beri yapılan tüm maçlar değerlendirilmiş, genel puan durumunda Galatasaray 17. sırada yer almıştır. Kupayı kazanamamış olmasına rağmen, diğer Türk takımlarının başarısızlığını nedeniyle Galatasaray’ın bu derecesi başarı olarak değerlendirilmiştir.<ref>Aslan devleri solladı Hürriyet</ref>

Galatasaray’ın ilk başarılı sezonu, 1962-63 sezonunda çeyrek finale yükselişidir. İkinci kez katıldığı Şampiyon Kulüpler Kupası’nda Dinamo Bükreş ve Polonia Bytom takımlarını eleyen Galatasaray, çeyrek finalde o sezon şampiyon olan İtalyan AC Milan tarafından elenir.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1962</ref>

Ertesi sezon, 1963-64′de yine bu kupaya katılan Galatasaray’ın bu sefer şansı yaver gitmez. FC Zürich ile 3 maç oynanır, ama takımlar yenişemezler. Bunun üzerine para atışı yapılır. Zürih takımı çeyrek finale çıkar.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1963</ref>

1969-70 sezonunda, tekrar Şampiyon Kulüpler kupasına katılmaya hak kazanan Galatasaray ikinci kez çeyrek finale kadar yükselir, ancak Legia Varşova takımına elenir.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1969</ref>

Derece olarak en başarılı yıl ise yarı final oynadığı 1988-89 sezonudur. Rapid Wien’i eleyen<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1988 - 1. Tur</ref> takım Neuchatel Xamax ile eşleşir. İlk maçı 3-0 kaybetmesine rağmen rövanşı 5-0 kazanmayı başarır.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1988 - 2. Tur</ref> Çeyrek finalde güçlü Fransız temsilcisi AS Monaco’yu da beklenmedik biçimde eleyerek büyük sükse yapar.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1988 - Çeyrek Final</ref> Yarı finalde ise Hagi’li Steaua Bükreş tarafından elenir.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1988 - Yarı Final</ref>

Bu tarihten sonra yeni ismi ve formatıyla Şampiyonlar Ligi dönemi başlar. UEFA katsayıları uygulanmaya başlanır ve seribaşı takımların zayıf takımlarla eşleştiği, sadece güçlü olanların katılabildiği şampiyonlar ligi grupları oluşur. Galatasaray gruplardan çıkmayı 2000 yılına kadar başaramasa da zaman zaman başarılı sonuçlar almıştır. İlk ve en şok edici sonuç belki de 1993-94 sezonunda seribaşı Manchester United’ı öneleme turunda safdışı etmesidir.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1993</ref> 1998′da gruptan çıkmayı averajla kaçırışı<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1998</ref>, 1999′da ise UEFA Kupası yolunu açan grup üçüncülüğü<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 1999</ref> bu dönemdeki diğer kayda değer sezonlardır.

2000-01, maç ve galibiyet sayısı olarak, Galatasaray’ın avrupadaki en başarılı sezonlarından biridir. Öneleme Turu<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 2000 - Öneleme</ref>, 1. Tur grupları<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 2000 - 1. Tur</ref>, 2. Tur grupları<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 2000 - 2. Tur</ref> ve çeyrek finalle birlikte Galatasaray birbirinden güçlü sekiz avrupalı rakiple mücadele etmiş, çeyrek finalde Real Madrid’e elenerek turnuvaya veda etmiştir.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 2000 - Çeyrek Final</ref>

Galatasaray 2001-02 sezonunda 1. Tur grubundan çıkmayı başarır.<ref>UEFA.com - Şampiyonlar ligi tarihi: 2001</ref> Ancak 2. Tur gruplarında aynı başarıyı gösteremeyerek elenir. Bu tarihten sonra üç defa daha şampiyonlar ligine katılan takım önemli bir başarı gösteremez. Gruplardan çıkamaz veya üçüncü olarak UEFA Kupasına katılır.


UEFA Kupası

Galatasaray tarihinin en büyük başarısı, aynı zamanda Türk futbol tarihinin en büyük başarısı olarak da nitelenen UEFA Kupası zaferidir. 1999-2000 sezonunda kazanılan bu büyük başarı, aslında Şampiyonlar Ligi’nden başlamaktadır. Galatasaray, Şampiyonlar Ligi’ndeki son maçında İtalya devi AC Milan ile karşılaşacaktır. Kazanması durumunda, yoluna UEFA Kupası’nda devam edecek, kazanamazsa elenecek, AC Milan UEFA Kupası biletini alacaktır.

İki takım açısından da son derece önem taşıyan maçta karşılıklı goller olur ve son dakikalara girerken skor beraberedir. İtalyan takımının yaptığı bir savunma hatası sonucu Galatasaray son dakikada penaltı kazanır. Ümit Davala penaltıyı attığında, spiker bu kritik golü “Giden maç döndü” diyerek anlatmıştır. <ref>Milan fall off football’s catwalk BBC News</ref>

Böylece AC Milan elenirken, Galatasaray UEFA Kupası 3. turuna katılmaya hak kazanır. Kuralar çekilir, Galatasaray 3. Turda yine bir İtalya Serie A takımı, Bologna ile eşleşir. Aşırı soğuk bir havada oynanan karşılaşmada, deplasmanda İtalyan ekibiyle dişe diş mücadele eden G.Saray, 90 dakikayı avantajlı bir skorla tamamlar. Hakan Şükür’ün kafa golüyle maç 1-1 berabere biter.<ref>Galatasaray turu kolayladı Radikal</ref>

Ali Sami Yen Stadyumu’nda oynanan rövanş maçını ise Ümit Davala ve Hasan Şaş’ın attığı gollerle Galatasaray 2-1 kazanır ve son 16 takım arasına katılır. 4. Turdaki rakibi, Alman Bundesliga ekibi Borussia Dortmund olur.<ref>Spagetti nefisti: 2-1 Galatasaray turu kolayladı Hürriyet</ref>

Bologna’yı eleyerek dikkatleri çeken Galatasaray, deplasmanda oynadığı maçta Borussia Dortmund’u 2-0 yendiği zaman yeni bir şaşkınlık yaratır. Sarı kırmızılılara galibiyeti getiren golleri Hakan Şükür ve Hagi atmıştır. Alman gazeteciler “Dortmund’u hiçbir takım bu kadar ezmemişti. Bu takım nereden çıktı” yorumunu yaparlar.<ref>G.Saray bize ders verdi Hürriyet</ref>

Almanya’daki gurbetçi Türkleri de sevince boğan bu galibiyet sonrası Galatasaray Teknik Direktörü Fatih Terim, “Bu başarılar G.Saray’ın değil, Türk insanının yapmak istediği şeylerdi” diyerek konuyu özetler.<ref>Muhteşem ikili Hürriyet</ref> Rövanş maçı berabere sonuçlanır. Galatasaray adını çeyrek finale yazdırmıştır.

Çeyrek finaldeki rakip La Liga ekiplerinden Real Mallorca’dır. Yine ilk maçı deplasmanda oynayan Galatasaray, yine işi ilk maçta bitirir. Türk gazetelerinin destan<ref>Sarı kırmızılılar bir destan da Mallorca’da yazdı Hürriyet</ref> olarak nitelediği maçı Galatasaray Arif, Emre, Hakan Şükür ve Okan’ın golleriyle 4-1 kazanır.

Rövanş maçında, bu sefer Capone ve Hakan Şükür’ün golleriyle İspanyol rakibini Ali Sami Yen Stadı’nda da devirip yarı finalist olur.<ref>Tükiyenin Aslanları Akşam</ref> Ertesi gün yarı final kuraları çekilecektir.

UEFA Kupası için bahis firmaları İngiliz Arsenal’i birinci, İngiliz Leeds United’ı ikinci sırada favori göstermektedir.<ref>Cimbom 1′e 3 veriyor Hürriyet</ref> İsviçre’nin Nyon kentinde çekilen kuralarda Galatasaray İngiliz Leeds United takımı ile eşleşir.

Gergin Yarı Final

[[Resim:10724373 bb0805eb75 o.jpg|thumb|Yaşanan olaylar sebebiyle Türk taraftarın alınmadığı Leeds United rövanş maçı 2-2 sonuçlandı.]]
İlk maç İstanbul’da oynanacaktır. Avrupa kupalarındaki 50. galibiyeti hedefleyen Galatasaray buna Hakan Şükür ve Capone’nin golleriyle 2-0′lık skorla ulaşır. Galatasaray ikinci maç için büyük bir avantaj elde eder, ama İngiliz basını maçtan önce yaşanan kanlı olayları manşete taşır.<ref>Dünya G.Saray’ı alkışlıyor Akşam</ref>

Maçtan önce, Beyoğlu’ndaki barlarda içki içerek etraflarındakilere sarkıntılık yaptıkları iddia edilen yüz kişilik İngiliz holiganın Taksim Meydanı’na çıkmasıyla büyük kavgalar yaşanır. Bıçakların çekildiği olaylarda iki İngiliz taraftarı hayatını kaybeder.<ref>İşte olayların perde arkası Hürriyet</ref>

Olay Türk ve İngiliz basınınca da karşılıklı olarak tırmandırılır. Rövanş maçına kadar geçen 2 haftalık sürede gerginlik o kadar yükselir ki, İngiltere’de oynanan maçta Türk taraftarlarına bilet satışı yasaklanır. İngiltere’nin Leeds kenti maç günü adeta polis işgaline uğrar.

Taksim’deki olaylarda yaşamını yitiren iki İngiliz taraftar için düzenlenen tören nedeniyle maç 10 dakika geç başlar. Her iki takımın futbolcuları sahaya kollarında siyah bant takarak çıkmıştır.<ref>Siyah bant Britanya basınında Radikal</ref> Maç öncesinde orta yuvarlak üzerinde toplanan futbolcular, 1 dakikalık saygı duruşunda bulunurlar.

40.000 ateşli İngiliz taraftarın önüne çıkan “Aslan” bu zor deplasmanda da istediğini almayı başarır. Maçı, Hagi ve Hakan Şükür’ün ayağından bulduğu gollerle 2-2 berabere tamamlayan Galatasaray UEFA Kupası Finaline adını yazdırır. Rakip İngiliz devi Arsenal’dir.<ref>Sıra sende Arsenal: 2-2 Hürriyet</ref>


 ;Final

thumb|Arsenal karşısına çıkan Galatasaray 11′i.
Final maçı Danimarka’da 38.000 kişilik Kopenhag Parken Stadı’nda oynanacaktır. Yine Türk ve İngiliz taraftarlar karşı karşıya gelir. Maçtan önce Kopenhag’da kavga çıkar, 25 kişi yaralanır. Stadyumda ise güzel görüntüler vardır. Yirmibinin üzerinde Türk taraftarı, tribünlerde renk cümbüşü oluşturur.

Galatasaray, bu maça Leeds maçında kırmızı kart gören Emre’den yoksun olarak çıkar. İki takım da gol bulamadıkları için, zor ve gergin bir maç olur. 120 dakika sonunda halen gol atılamamıştır ve maç sonucu penaltılara kalır.

Kaderin cilvesi, penaltı atışları da Türk taraftarların önünde yapılır. İlk penaltıyı kullanan Ergün, topu ağlara gönderir. Ardından Suker’in vuruşunda top yan direkten döner. G.Saray’da ikinci vuruşu Hakan Şükür gole çevirir. Arsenal, Parlour’la durumu 2-1 yapar. Ümit Davala, çok soğukkanlı kullandığı vuruşla G.Saray’ı 3-1 öne geçirir. Arsenal’de ise Vieira’nın penaltı atışı üst direkten döner. Son kez topun başına gelen Popescu skoru ilan eder: 4-1.<ref>Galatasaray pride of Turkey UEFA.com</ref>

Penaltı atışlarında hiç fire vermeyen Galatasaray Türk futbolunda bir ilke imza atar ve UEFA Kupasını Türkiye’ye getirir. AP Galatasaray’ın başarısını “Türk spor tarihinin en önemli günü” olarak dünyaya duyurur. <ref>Avrupa Basını ne yazdı? Biglook</ref>

Galatasaraylı fubolcular, Danimarka’nın başkenti Kopenhag’dan İstanbul’a dönüşte muhteşem bir törenle karşılanır. Ertesi gün öğlen saatlerinde Atatürk Havalimanı’na inen sarı kırmızılı kafile binlerce coşkulu taraftarın arasında uçağın merdivenlerinden inip üstü açık bir otobüse biner. G.Saraylı futbolcular, insan selinin aktığı Atatürk Havalimanı’ndan konvoy eşliğinde Taksim’e gider. Taksim’de ise onbinlerin katıldığı tarihi bir kutlama yapılır. <ref>Aslan’a yuvasında muhteşem tören Hürriyet</ref>


 ;Süper Kupa

UEFA tarafından her yıl, Şampiyonlar Ligi şampiyonu ile UEFA Kupası şampiyonunun karşılaştığı bir prestij maçı düzenlenmektedir. Kazanan takım Avrupa Süper Kupası’nı kazanmaktadır. 2000 yılında da UEFA Kupası şampiyonu Galatasaray ile Şampiyonlar Ligi şampiyonu Real Madrid, 25 Ağustos 2000′de Monaco’da karşılaşmış, maçı Jardel’in attığı iki golle Galatasaray 2-1 kazanmıştır.<ref>Galatasaray, Süper Kupa’nın galibi - Ntv</ref> Böylece Galatasaray kulüp müzesine aynı yıl ikinci Avrupa kupasını koymayı başarmıştır.


Ulusal Başarıları


Profesyonellik Öncesi (1905-1959)

Galatasaray uluslararası arenada olduğu gibi, gerek profesyonel dönemde, gerekse 1960 öncesi futbolun Türkiye’de yeni gelişmekte olduğu amatör dönemlerde ülkenin en başarılı ve öncü kulüplerinden olmuştur.

1905 yılında Galatasaray’ı kuran Ali Sami Yen de bir futbolcudur ve ilk kurulan Türk futbol takımı Galatasaraydır.<ref name=”tff1″>TFF.ORG Ülkemizde Futbolun Doğuşu 1</ref> Bunda Galatasaray Lisesi gibi köklü bir kurumun içinden çıkmasının da payı vardır. Doğal olarak ilk lig maçları, ilk goller ve galibiyetler Galatasaray’a nasip olmuştur. Galatasaray, 1905-1906 sezonunda İstanbul Ligi’ne katılmış, 1907-1908′de ise kazandığı ilk şampiyonlukla Türk futbol tarihi için bambaşka bir başlangıcı müjdelemiştir. Yabancı takımlarla aynı ligde oynayan ve şampiyonluk yaşayan Galatasaray, yeni Türk takımlarının kurulması için de örnek olmuştur. Mekteb-i Sultani öğrencilerinin ardından Fenerbahçe ve Beşiktaş da onları takip edince Türk futbolu yeni bir boyuta doğru ilerlemeye başlamıştır.<ref name=”tff1″> </ref> 1911 yılında Macar Klojvar takımıyla deplasmanda yaptığı maçla da ülke dışına çıkarak ilk maç yapan takım yine Galatasaraydır.

Türk sporunun ilk teşkilatı olan Türk İdman Cemiyetleri İttifakı, yine Ali Sami Yen tarafından kurulmuştur. Türkiye Futbol Federasyonu’nu ise, yıllar sonra Galatasaray Başkanlığı da yapacak olan Yusuf Ziya Öniş’in başkanlığında, 1923 yılında Şehzadebaşı’ndaki Letafet Apartmanı salonunda yapılan toplantıda ‘Futbol Heyet-i Müttehidesi’ adıyla kurulmuştur. Ardından FIFA’ya başvurulmuş ve Türkiye 21 Mayıs 1923 tarihinde FIFA’nın 26. üyesi olmuştur.<ref>TFF.ORG Ülkemizde Futbolun Doğuşu 2</ref>

Profesyonellik öncesi dönemde, İstanbul Ligi, Cuma Ligi, Pazar Ligi gibi değişik isimlerle oynanan lig maçlarında Galatasaray, o dönemin diğer başarılı takımları Altınordu, Moda, Fenerbahçe ve Beşiktaş’la birlikte şampiyonluk mücadelesi yapmış ve defalarca şampiyon olmuştur. Bu dönemde kazanılan en anlamlı kupalardan biri de 1928 yılındaki Gazi Büstüdür. Gazi Büstü, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk yaşarken adına düzenlenen ilk ve tek kupadır. Taksim stadında oynanan maçı Fenerbahçe’yi 4-0 yenen Galatasaray kazanmıştır. Bu anlamlı büst, halen Galatasaray Müzesinde bulunmaktadır. Yılda bir defaya mahsus olmak üzere, 10 Kasım günleri yapılan anma törenlerinde kullanılmaktadır.<ref>Galatasaray.org “Atatürk’ü Ölümünün 68. Yıldönümünde Andık”</ref>


Profesyonellik Sonrası (1959-)

Türkiye Ligi Şampiyonluğu (16)
Sezon Teknik Direktör
1962 Gündüz Kılıç
1963 Gündüz Kılıç
1969 Toma Kaleperovic
1971 Coşkun Özarı / Birch
1972 Brian Birch
1973 Brian Birch
1987 Jupp Derwall
1988 Derwall / M.Denizli
1993 Karl-Heinz Feldkamp
1994 Rainer Hollmann
1997 Fatih Terim
1998 Fatih Terim
1999 Fatih Terim
2000 Fatih Terim
2002 Mircea Lucescu
2006 Eric Gerets
Türkiye Kupası (14)
Sezon Teknik Direktör
1963 Gündüz Kılıç
1964 Gündüz Kılıç
1965 Gündüz Kılıç
1966 Gündüz Kılıç
1973 Brian Birch
1976 Fethi Demircan
1982 Brian Birch
1985 Jupp Derwall
1991 Mustafa Denizli
1993 Karl-Heinz Feldkamp
1996 Graeme Souness
1999 Fatih Terim
2000 Fatih Terim
2005 Gheorghe Hagi
Cumhurbaşkanlığı Kupası (10)
Sezon Teknik Direktör
1966 Gündüz Kılıç
1969 Toma Kaleperoviç
1972 Brian Birch
1982 Brian Birch
1987 Jupp Derwall
1988 Mustafa Denizli
1991 Mustafa Denizli
1993 Rainer Hollmann
1996 Fatih Terim
1997 Fatih Terim
Başbakanlık Kupası (5)
1975 Don Howe
1979 Turgay Şeren
1986 Jupp Derwall
1990 Sigfried Held
1995 Müfit Erkasap


Futbol


Kadro


Teknik Kadro

Karl-Heinz Feldkamp Teknik Direktör
Ahmet Akcan Yardımcı Antrenör
Cevat Güler Yardımcı Antrenör
Burak Dilmen Yardımcı Antrenör
Nezih Ali Boloğlu Kaleci Antrenörü


Gelen Oyuncular

Tobias Linderoth (Kopenhag)
Lincoln (Schalke 04)
Ismael Bouzid (K’slautern)
Servet Çetin (Sivasspor)
Serkan Çalık (Essen)
Barış Özbek (Essen)
Orkun Uşak (K.Erciyesspor)
Volkan Yaman (Antalyaspor)
Shabani Nonda (AS Roma)
Hakan Balta (Vestel Manisaspor)
Özer Hurmacı(seneye) (Ankaraspor)


Giden Oyuncular

Aly Faryd Mondragon (FC Köln)
Ergün Penbe (Gaziantepspor)
Junichi İnamoto (Eintracht Frankfurt)
Saša Ilić (Red Bull Salzburg)
Tolga Seyhan (Shakhtar Donetsk)
Fevzi Elmas (Antalyaspor)
Hasan Kabze (Rubin Kazan)
Cihan Haspolatlı (Bursaspor)
Stjepan Tomas (Rubin Kazan)
Ferhat Öztorun (Vestel Manisaspor)
Aydın Yılmaz(kiralık) (Vestel Manisaspor)
Anıl Karaer(kiralık) (Vestel Manisaspor)
Necati Ateş(kiralık) (Ankaraspor)
Orhan Ak(kiralık) (Ankaraspor)
Emre Aşık(kiralık) (Ankaraspor)


Altyapı

Galatasaray Futbol Altyapısı, Avrupa’nın kulüpler bazında en iyi altyapılarından biri olarak gösterilmektedir. Bununla birlikte Ajax ve FC Barcelona’nın başını çektiği pek çok konferansa katılmıştır. 2002-03 sezonunda Galatasaray Yıldız Takımı avrupa şampiyonu olarak Türkiye’de bir ilki başarmıştır.
Galatasaray Spor Kulübü Futbol Altyapısı’nın hedefi: Galatasaray örf ve adetlerine bağlı, yaratıcı düşünceye sahip, taktiksel anlayışı yüksek, azimli, süratli, çabuk, dayanıklı, teknik, kuvvetli ve rakibe, hakeme, seyirciye saygılı, Fair Play ilkelerine bağlı sporcular yetiştirmektir.
Galatasaray Altyapı Tesislerinde sporculara sunulan imkanlar:

  • 2 müsabaka sahası(çim)
  • 4 doğal çim antrenman sahası
  • 3 suni çim antrenman sahası
  • Kondisyon salonu
  • Sinema salonu
  • Sporcu dinlenme salonu
  • Kafeterya
  • Yemekhane
  • Video-Arşiv-Analiz Departmanı
  • Sağlık odası
  • Soyunma odaları
  • Duşlar
  • Sauna
  • GS Store

Ayrıca bakınız: Galatasaraylı futbolcular


Diğer Spor Dalları

Galatasaray Spor Kulübü’nün amatör spor dalları Basketbol, Tekerlekli Sandalye Basketbolu, Voleybol, Su Topu, Yüzme, Kürek, Yelken, Judo, Briç ve Atletizm’dir.

Basketbol

Galatasaray Basketbol Takımı 1940-1954 yılları arasında aralıksız 15 sene İstanbul Ligi şampiyonu olmuştur. İlerleyen yıllarda güçlü takımlar kuruldukça, basketbolda futbol kadar etkili olamamıştır.
Galatasaray Cafe Crown’la kapsamlı bir sponsorluk anlaşması yapmış ve Galatasaray Cafe Crown adını almıştır.
Galatasaray, 2006/07 sezonunda Beko Basketbol Ligi’ni 4. sırada bitirmiş ULEB Avrupa Kupasına katılmaya hak kazanmıştır.

Sponsorlar
  • Ana Sponsor: Avea
  • Teknik Sponsor: Adidas
  • Resmi Sponsorlar: Cola Turka, Doğuş Otomotiv, Efes Pilsen, Ankara Sigorta, Samsung, Acıbadem, e-kolay, Sarar, Alpet


Kaynakça

right|60px

Kitap
  • Tuncay, Bülent. Galatasaray Tarihi: Avrupa zaferleriyle, unutulmaz yıldızlarıyla. Yapı Kredi Yayınları, 1696. İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık, 2003. ISBN 9789750804274
  • Yamak, Oygur. Galatasaray: Futbolda Dünya Markası : Doksan beş yıllık öykü. Sinerji, 2001.
  • Hasol, Doğan. Galatasaray’da düşler/gerçekler. İstanbul: Yapı Yayın, 2004. ISBN 9758599445
  • Çakır, Ahmet. 90 soruda Galatasaray Spor Kulübü tarihi. Cağaloğlu, İstanbul: Demir Ajans Yayınları, 1995.
  • Tekil, Süleyman. Galatasaray Tarihi, 1905-1985. İstanbul: Galatasaray Spor Kulübü, 1986.
  • Tekil, Süleyman. Galatasaray dünden/bugüne, 1905-1982: tarihi, olaylar, anılar. İstanbul: Arset Matbaacılık Koll. Şti, 1983.
  • İsfendiyar, Fethi. Galatasaray Tarihi. İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları, 1952.

right|60px

Görsel Medya
  • 100 Yıllık Sevda (belgesel) (2006)
  • Eski Açık Sarı Desene (2003)
  • 17 Mayıs (belgesel) (2006)
  • Millenium Mucizesi Galatasaray (2001)
  • Unutulmaz Maçlar (belgesel) (2005)


Notlar

<references/>


Dış bağlantılar

Kulüp
  • Galatasaray Spor Kulübü Resmi Sitesi
  • Galatasaray Europa Resmi Sitesi
  • Galatasaray Store - Forma ve Ürün Satışı
  • Galatasaray Yelken Şubesi Resmi Sitesi
  • Galatasaray Spor Okulları
Eğitim-Kültür
  • Galatasaray Üniversitesi
  • Galatasaray Lisesi
  • Galatasaray Eğitim Vakfı
Taraftar
  • ultrAslan Taraftar Grubu
  • Galatasaray Taraftar Portali
  • Galatasaray Federasyonu
  • Galatasaraylıların en iyi Sitesi ve kulübü

<imagemap>

Image:Padlock-silver-medium.svg|20px
rect 0 0 1000 1000 Bu sayfa, kayıtlı olmayan kullanıcılara geçici olarak kapatılmıştır.
desc none

</imagemap>

*

  • Haydi Söyle || kalitesinde müzik

    Haydi Söyle, İbrahim Tatlıses’in 1994 yılında Raks Müzik Yapım tarafından piyasaya sürülen albümünün adıdır.


    Albüm künyesi

    A Yüzü
    Müzik Yönetmeni: Burhan Bayar
    Aranjör: Özkan Turgay
    Tonmaister: Taner Öngür
    Stüdyo: F.T.

    B Yüzü
    Müzik Yönetmeni: Arif Sağ
    Aranjör: Zafer Dalgıç
    Altyapı Aranjörü: Cengiz Özdemir
    Tonmaister: Göktürk Sarvazlar, şirin ve işkolik kişilik:)
    Stüdyo: ASM


    Albümdeki şarkılar

    1. Haydi Söyle Söz-Müzik: İbrahim Tatlıses
    2. Sen Yoksun Söz: İbrahim Tatlıses Müzik: Norayr Demirci
    3. Hasret Kaldım Söz: İbrahim Tatlıses Müzik: Sait Büyükçınar
    4. Nankör Kedi Söz-Müzik: Yusuf Hayaloğlu
    5. Yetiş Sevgilim Söz: Yusuf Akpınar Müzik: Burhan Bayar
    6. Kurban Olduğum Söz-Müzik: Selahattin Sarıkaya
    7. Saza Niye Gelmedin Söz-Müzik: Anonim Derleyen: Ahmet Kaya
    8. Sevdiğime Pişman Ettin Söz-Müzik: İzzet Altınmeşe
    9. Bugün Bize Pir Geldi Derleyen: Arif Sağ
    10. Maraş Maraş(Uzun Hava) Derleyen: Kazancı Bedih(Bedih Yoluk)
    11. Omuzumda Sevda Yükü Söz: Abdürrahim Karakoç Müzik: Musa Eroğlu
    12. Yemen Türküsü Kaynak Kişi: Ali Çağan Derleyen: Ali Asker
    13. Tombul Tombul Söz-Müzik: Anonim Derleyen: İbrahim Tatlıses

İrem Yağcı || internette yaygınlaşmaya başladığında

İrem Yağcı, şarkı sözü yazarı ve şarkıcıdır. Söylediği Hayal et sevgilim isimli şarkısı internette dağılarak popüler olmuştur. Şarkı arkadaş ortamında söylediği sırada cep telefonuna kayıt yapılmıştır. Amatör olarak başlayan müzik hayatı, bir müzik albümü ile profesyonelliğe dönüşmüştür. Hayal Et Sevgilim ve Git parçalarına da klip çekmiştir.

Kendisi halen Koç Üniversitesi’nde hukuk öğrenimi görmektedir. Kendisinin en büyük hedefi bir gün hâkim olmaktır.İrem Yağcı çıkarttığı Hayal Et Sevgilim parçasıyla büyük ilgi topladı.


Dış bağlantılar

  • Hürriyet gazetesindeki söyleşisi
  • İREM YAĞCI HAYRAN SİTESİ (İREMKOLİK)
  • ECHELON - pasam47 Küresel bir bilgi ağı olan internetin yaygınlaşması ve e-devlet projelerinin geliştirilmesinin en önemli amaçlarından biri, kitlelerin daha iyi izlenmesidir
  • Kariyer.Net Öncelikle hedefleri arasında ülkemizde İnternet'in yaygınlaşması, bireylerin İnternet okur-yazarı olması, kurumların global rekabet için teknolojiye yatırım

Gürcüler || açarlar. Bu

Contents


Kelimenin Kökeni

Gürcüler veya Gürcîler (Gürcüce: Gurcebi), tarihsel olarak Kür ve Çoruh nehri arasında yaşayan halka verilen genel isimdir. Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler ileri sürülmekte ise de kelimenin, Arap ve Fars’ların kendi dillerinde bölgedeki halkı Kurc, Curc, Gurc, Gorc veya Curz olarak adlandırmalarına dayandığı ve sondaki c ve z harflerinin aidiyeti ifade ettiği kabul edilir. Bu adlandırma Osmanlıca ve Türkçe’ye “Gürcî” veya “Gürcü”, Rusça’ya Gruzin olarak geçmiştir. Bir görüşe göre bu adlandırmanın kaynağı olan halk, bugünkü Acaristan topraklarında yaşamış olan Kolchi, Kolkh halkıdır. Bu coğrafyanın adı ise Farsça’da Gurcestan, Türkçe’de Gürcistan, Rusça’da Gruzija olarak anılır. Batı dillerinde ise Georgia, Georgien kelimesi kullanılır.


Kelimenin Anlamındaki Değişmeler

Kökeni itibariyle söz konusu coğrafyada yaşayan halkları ifade eden kelime, zamanla farklı anlamlar kazanmıştır. Osmanlılar zamanında Gürcü ve Gürcistan kelimeleri, Osmanlının esas aldığı, özde Müslim-Gayri Müslim ayrımını içeren millet sistemi nedeniyle, etnik bir kavramdan ziyade dini bir terim olarak bölgedeki Hristiyan halkı ve onların yaşadığı coğrafyayı ifade etmek için kullanılmıştır. Daha sonra Gürcistan’ın kurulmasıyla (önce Sovyet Cumhuriyeti, daha sonra bağımsız olarak) bu isim söz konusu ülke ve halkını kapsar hale gelmiştir. Günümüzde genel olarak Gürcüce konuşan, köken olarak bu coğrafyayla ilişkili kimseleri ifade eder.


Kartvel Kavramıyla İlişkisi

Gürcistan devleti, kendi dilinde (Kartça-Kart-ul-i) yukarıdaki terimleri kullanmamakta, bunun yerine ülkeyi Sakartvelo ve vatandaşlarını Kartvel olarak isimlendirmektedir. Kartvel sözcüğü ise, yine değişik görüşler olsa da esasen Tiflis ve çevresinde yerleşik Kart boyundan gelmektedir. Kart boyu ile diğer bazı boyların, tarihteki kısa süreli Kilise-Hıristiyanlık çerçevesinde oluşan birliktelikleri de Kartvel kavramında önemlidir. Sovyetler döneminde, 1918’den sonra ortaya atılan bu kavram, günümüzde Gürcistan devletinin resmi ulus ve vatandaşlık görüşüdür. Vatandaşlık anlamı dışında etnik olarak Kartvel kavramı, diğer boyları ifade etmediği gibi, dini anlamı bakımından da Müslüman olanları kapsamamaktadır. Dolayısıyla günümüzde Gürcü kavramı ile Kartvel kavramı eş anlamda değildir.


Başlıca Boylar ve Dilleri

Genel bir kavram olarak Gürcüce konuşan, belirtilen coğrafyayla ilişkili birkaç boy bulunmaktadır. Kartlar ve Acarlar bunların başında gelir. Bunun dışında Kahlar, İngilolar, Hevsurlar, Pşavlar, Mohevler, Mtiullar, İmerler, Raçveller, ve Gurullar adını taşıyan boylar vardır. Her bir boyun benzer yönlerinin yanı sıra, kendine özgü gelenekleri, coğrafyası, giyimleri, efsaneleri ve dilleri bulunmaktadır.

Söz konusu boyların dilleri benzer olmakla birlikte, önemli farklılıklar da içermektedir. Bu dillerin hepsi Gürcüce kavramı altında değerlendirilmekte, tek tek boylara ait diller lehçe kabul edilmektedir. Bu dillerden/lehçelerden Kart dili (Kartça/Kart-ul-i), önce Kilise dili olması, daha sonra ise Sovyet dönemi politikaları sonucu daha fazla gelişmiş ve edebi dil niteliği kazanmıştır. Diğer diller ise halk arasında konuşulan yerel dil düzeyinde kalmıştır. Ancak Acarca (Acar-ul-i), gerek Acaristan’ın özerk yapısı gerekse konuşan nüfusun farklılığı ve miktarı itibariyle göreceli olarak öne çıkmaktadır. Bugünkü Gürcistan’ın resmi dili Kart dilidir. Gerek Acaristan’da gerekse Türkiye’de konuşulan yerel dil Acarca’dır.


Boyların Kökeni

Genel olarak Kafkasya halklarının, Nuh’un oğlu Yafes’in torunu olan Targama’nın (Togarmah/ Targamos) oğullarından türediği belirtilir. Kartlar, kendilerini Targama’nın oğullarından Kartlos’a dayandırırlar. Acar isminin ise Eger’den geldiği, Egres’ten indikleri için Egerli dendiği ifade edilmektedir.

Kavimleri esas alan bir görüşe göre, bölge halkı değişik kavimlerin karşımasından oluşmuş olup, Moğollar ile Cermenler’in karışımından İskitler; İskitler ile Cermenler’in karışımından Slavlar; İskitler ile Moğollar’ın karışımından Türkler; Slavlar ile Türkler’in karışımından Kartlar (daha çok Slavlardan) ve Acarlar (daha çok Türklerden) ortaya çıkmıştır. Türkiye’deki Gürcüler, Acar boyundandır.

*

  • MPEG-1 Audio Layer 3 - Wikipedia Bei der Entwicklung des MP3-Formats soll auf Patente der Bell Laboratories Das MP3-Format erlaubt neben festen Datenraten von 8 kbit/s bis zu 320 kbit/s
  • UEKAE || belirlenen

    Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü (UEKAE).

    UEKAE’nin misyonu, “bilgi güvenliği, haberleşme ve ileri elektronik alanlarında Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığını sağlamak ve sürdürmek için nitelikli insan gücü ve uluslararası düzeyde kabul görmüş altyapısı ile, bilimsel ve teknolojik çözümler üretmek ve uygulamaktır”.

    Bu ana hedef göz önünde bulundurularak belirlenen “bilgi güvenliği, haberleşme ve ileri elektronik alanlarında yeni teknolojilerin geliştirilmesine öncülük eden uluslararası bilim, teknoloji ve üretim merkezi olmak” vizyonuna ulaşılabilmesi ve ülkenin ihtiyacı olan teknolojilerin geliştirilmesi için Enstitü’nün akredite test ortam ve laboratuarlarında temel ve uygulamalı araştırmalar yapılmakta ve ihtiyaç sahiplerine teknik destek sağlanmaktadır.
    UEKAE ayrıca, açık kaynak kodlu yazılımlara Uludağ Projesi ile Türkiye’de destek veren ilk devlet kurumudur.

    Kamu kuruluşlarına elektronik imza sertifikası dağıtacak olan Kamu Sertifikasyon Merkezi de bu enstitüde bulunmaktadır.


    Dış Bağlantılar

    • Ulusal Elektronik ve Kriptoloji Araştırma Enstitüsü sayfası

    UEKAE bünyesindeki optoelektronik grubu, laser ve sensör uygulamaları, sayısal/akıllı kamera tasarımı, görüntü işleme, tekstil ve cam endüstrisi için endüstriyel kalite kontrol otomasyonu, evrak inceleme cihazları, DLP projeksiyon sistemleri gibi proje ve ürünler geliştirmektedir.

VHF || frekanslarını da depolayarak

VHF (Very High Frequency), 30 MHz ile 300 MHz arasındaki radyo frekanslarını ifade etmek için kullanılan telekomünikasyon terimi. VHF’den sonraki radyo frekansları UHF olarak adlandırılır.

VHF’nin genel kullanımı 88–108 MHz frekasları arasında gerçekleştirilen FM radyo yayını ve UHF ile birlikte gerçekleştirilen televizyon yayınıdır. VHF ayrıca deniz ve hava ulaşım araçlarında haberleşme amacıyla yaygın olarak kullanılmaktadır.


Ayrıca bakınız

  • Frekans
  • Radyo dalgaları
  • Kısa dalga radyo

  • Kaveh Bahrami Moghadam || formatlar

    1951’de Tahran’da doğmuş; yönetmenlik mezuniyetinin sonrasında, 85 senesinde film çalışmalarına başlamıştır. Kurmaca, animasyon, belgesel film çekimlerinde, Betacam dışında 8, 16, 35 mm formatlar kullanan sanatçının 30 dakikalık kurmacası “The intimate color” [Range Ashena] önemli çalışmalarındandır.

    • Cinepak || MPEG

      Cinepak Radius Inc tarafından geliştirlen bir görüntü çözücüdür, 1x (150 kilobayt/saniye) CD-ROM hızı oranında çalışabilmek için üretilmiştir.

      QuickTime’ın ve Microsoft Video for Windows’un eski sürümlerinin ilk çözücüsüydü, fakat daha sonra yerini Sorenson Video, Intel Indeo, ve en çok da MPEG-4 biçimine kaptırdı. Yinede, Cinepak ile kodlanmış filmler birçok çalıcı tarfından hala destekleniyor.

      Cinepak temeli vektör miktarı ölçmeye (ing. vector quantization) dayanır, genellikle yavaş işlemciye sahip bilgisayarda kullanılır

      HD DVD || formatlar

      HD DVD, ya da High-Definition DVD yüksek tanımlamalı videolar veya veri taşınması için geliştirilen optik depolama cihazıdır.

      Contents


      Tarihi

      HD DVD ler standart DVD lerin geleceği olarak geliştirilmişlerdir. Standart DVD lerin üç katına kadar veri depolayabilirler. Bluray formatlıyla rekabetiyle bilinen HD DVD ler Sony’e karşılık Nec ve Toshiba ca desteklenmiştir. DVD Forum tarafından 19 Kasım 2003 te yapılan oylamada standart DVD lerin halefi olarark seçilmiştir. Yaygınlaşması için büyük destek olarak 2006 daki CES da Microsoft 2006 Kasım ında piyasaya sürülen olan oyun konsolu Xbox 360 ın HD DVD sürücüsünü destekleyebileceğini duyurdu.

      31 Mart 2006 da Toshiba Japonya da ¥110,000($934) lık fiyatla ilk HD DVD oynatıcısı piyasaya çıktı. 18 Nisan 2006 da da Amerika Birleşik Devletlerinde piyasaya sürülüen HD DVD bu kez $499 ve $799 gibi daha uygun fiyatlar taşıyordu.


      Mimarisi

      HD DVD tek katmanda 15 GB ,çift katman söz konusu olduğunda ise 30 GB veri saklayabilir. HD DVD-RAM ise tek katmanda 20 GB ,çift katmanda 40 GB veri saklayabilir. Standart DVD formatıdna olduğu gibi, HD DVD nin veri saklayan tabakası yüzeyden 0.6 mm aşağısındadır. HD DVD leri diğer eski formatları da DVD-CD okuyabilir.


      Hibrit Formatlar

      Hibrit denilen melez formatlar ise diğer optik depolama aygıtları ile daha fazla uyun için geliştirilmiştir. HD DVD ler için standart formatı da destekleyen ve HD DVD okuyucuları için high definition videolar içeren iki çeşiti mevcuttur. Combo disk bir yüzünde DVD ve diğerinde HD DVD yüzeyi içeren ve herbiri iki katman olan disktir. İkiz diskler iki yüzü de üç tabakaya kadar veri tabakası içerebilen HD veya standart özellikteki DVD lerdir. Bu yeni teknoloji tek birimle yüksek oranda veri içerebiliyor ve standartları ortak büneyede toplamasından dolayı iki okuyucu yerine tek okuyucuya gerek duyduğundan son kullanıcılar için toplam masrafı azaltıyor.


      3x DVD

      Bu HD DVD formatında standart dvd ler üç katına kadar veri taşıyabiliyor. Ucuz maliyet arayan çoklu dvd dağıtıcıları için kullanışlı bir formattır. Fiziksel olarak eski DVD lerin türevi olması neden ucuz olduğunu açıklasa da yeni teknolojileri kullanan HD film dağıtıcıları için yeterince veri alanı ve kalite sağlayamaz.


      Dosya Sistemi

      Önceki formatlardaki gibi HD DVD de ISO 9669 veya UDF dosya sistemlerinin desteklemektedir.Şu an tüm HD DVD ler UDF 2.5 versiyonunu kullanmaktadırlar.


      Ses

      HD DVD optik taşıyıcılar 24-bit/192 kHz kodlamada a kadar iki kanallı , 24-bit/96 kHz kodlamada ise sekiz kanallı ses iletebilir.

      Tüm HD DVD oynatıcılar sıkıştırılmamış PCM, Dolby Digital AC3, Dolby Digital EX, DTS ve Dolby TrueHD ses kodlamasını çözebilirler. Eğer varsa ikinci ses dosyası da benzer formatlarda veya codec eklentisiyle saklanabilir.

      En yüksek ses kalitesi için HD DVD içerik sağlayıcıları PCM, Dolby TrueHD veya DTS-HD Master Audio dan birini tavsiye ederler.


      Görüntü

      HD DVD birçok farklı formatta görüntü taşınmasını destekler, düşük çözünürlükler için CIF ve SDTV, standart DVD lerce desteklenen formatlar ve 720p-1080i-1080p gibi HDTV formatlarını destekler.HD DVD MPEG2 ile kodlanan görüntüleri, VC-1 gibi yenilerini ve çokça kullanılan H.264/MPEG-4 kodlamalarını destekler.


      Dijital Yayın Hakları

      Ticari açıdan kullanılan HD DVD ler entegre edilmiş AACS LA lisans koruma teknolojisiyle dağıtılırlar. “Audio Watermark Protection” adlı HD DVD lisans koruma teknolojisinde ise HD DVD lerin içerdiği bir alıcı sayesinde duyulamayan ses ile kodlanan ve kopyalama veya açıktan kayıt ile elde edilemeyen veriler algılanır ve eğer yoklarsa/zarar görmüşlerse aygıtı okumaz.

      Diğer bir uygulamada HDCP, donanımın tümümün ona uygun olmasını gerektirir ve kopyalamaya karşı önlem almayı hedefler, uyumlu okuyucu , monitör vs. gerektirir.


      İnteraktif İçerik

      İnteraktif içeriğe izin veren HDi sistemi kullanırlar. HDi: HTML, XML, CSS, SMIL, ECMAScript ve JavaScript gibi web tabanlı teknolojilerin kullanılmasına izin verir.


      Donanım


      Uyumluluk

      Geriye uyumluluk tüm HD DVD sürücülerince desteklenecektir, kullanıcılar tek oynatıcıyla CD, DVD ve HD DVD oynatabilecek. Ayrıca zaten DVD ve HD DVD versiyonlarını tek birimde toplayan optik taşıyıcılar bulunmaktadır.


      HD DVD oynatıcılar

      18 Nisan 2006 da , Toshiba firması HD-A1 ve HD-XA1 adlı ilk HD DVD oynatıcıları piyasaya sürdü. 2003 te Japonya da piyasaya sürülmüş ancak bu denli yaygınlaşmamış ve kullanım alanı bulamamıştı.
      İkinci nesil okuyucularında çıkması fazla uzun sürmedi ve 2006 yılının son çeyreğinde onlar da piyasadaki yerini aldı.


      Universal oynatıcılar (HD DVD + Blu-ray)

      18 Ekim 2006 da Vidabox ilk iki HD formatını da destekleyen okuyucuyu duyurdu. VidaBox ve VidaMax adlı ürünler 24-bit renkte, 1080p çözünürlüğe kadar görüntüyü iki optik taşıyıcıdan da okuyabiliyorlardı.

      13 Nisn 2007 de Samsung Duo HD player adındaki hibrit okuyucuyu duyurdu ve bu ortak okuyucular adına olumlu bir adım olarak tüketiciye yansımıştır.


      Bilgisayar Sürücüleri

      16 Mayıs 2006 da Toshiba ilk HD DVD-ROM sürücüsünü piyasaya sürdü. HP, Acer, Samsung, LG ,Fujitsu diğer HD DVD sürücüsü üreticileri olmakta gecikmediler yalnız ülkemizde zaten pahalı olmaları, üstüne de binen yüksek vergiler sebebiyle, ekonomik şartlar da göz önünde bulundururarak yaygınlaşması ilk aşamada mümkün olmamış, üretim maliyetleri ve rekabetle birlikte artması beklenmektedir.

      Microsoft’un 29 Ocak 2007 de piyasaya sürdüğü işletim sistemi Vista’da dahili ve oyun konsolu Xbox 360 da harici sürücü desteği verilmesiyle bilgisayar kullanıcıları açısından daha erişilir olmuştur.